Σέλλιανη Θεσπρωτίας, ένα χωριό στο οποίο ο μύθος συναντά την ιστορία (video)

08 Nov 2017
369 times

Σέλλιανη Θεσπρωτίας, ένα χωριό στο οποίο ο μύθος συναντά την ιστορία, μα δύσκολα συναντά άνθρωπο για να αφηγηθεί τα μυστικά του.

Ο ερειπωμένος τόπος αποκτά ζωή μόνο για λίγη ώρα, όταν ακούγονται τα βήματα κάποιων, που οδηγούνται εκεί από τις αναμνήσεις ή από τις ιστορίες των προγόνων τους. Ο χρόνος σταμάτησε στο χωριό την 27η Σεπτεμβρίου 1943, όταν βομβαρδίστηκε με πρωτόγονη αγριότητα από γερμανικά αεροπλάνα, ως αντίποινα για τη συμμετοχή των κατοίκων στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα και μετέπειτα πυρπολήθηκε από τους Γερμανούς και Αλβανοτσάμηδες που κατοικούσαν στον νομό Θεσπρωτίας.
Σήμερα, στο ίδιο μέρος κείτονται ερείπια, μάρτυρες του παρελθόντος. Οι ιστορίες που ανταμώνουν στα βράχια και τους σωρούς από πέτρες, αναζητούν μία ανθρώπινη παρουσία, που θα ξυπνήσει θύμησες, θα γυρίσει τον χρόνο πίσω, όταν ακόμη υπήρχε ζωή, πριν όλα σιγήσουν, πριν όλα χαθούν… Μόνο μερικά κτίρια αντιστέκονται πεισματικά στο πέρασμα του χρόνου, το καθένα με τη δική του ιστορία. Ίσως δεν είναι τυχαίο, αλλά συμβολικό, που σώζεται το Δημοτικό σχολείο, μέσα στο οποίο μεταλαμπαδεύονταν γνώσεις και αξίες, το πέτρινο καμπαναριό με τον χαρακτηριστικό ήχο, άλλοτε χαρμόσυνο κι άλλοτε πένθιμο, αλλά και η εκκλησία της Αγίας Τριάδας, που η μισή είναι θαμμένη στη γη και θυμίζει κατακόμβη στα δύσκολα χρόνια της σκλαβιάς. Επίσης, αγέρωχος ορθώνεται ο αιωνόβιος πλάτανος στο Χασιομέρι (την κεντρική πλατεία του χωριού), ενώ πάνω σ’ ένα μικρό λοφίσκο στέκει μία ακόμη εκκλησία, η Αγία Μαύρα.
Μια φορά κι έναν καιρό, στη Σέλλιανη ζούσαν περίπου 70 οικογένειες, 500-600 φιλήσυχοι και εργατικοί κάτοικοι, στην πλειονότητά τους γεωργοί και κτηνοτρόφοι. Διακρίνονταν για την εξυπνάδα, την έφεση στα γράμματα και την αγάπη τους για την ελευθερία. Η αντίστασή τους ενάντια στους μεγαλοαγάδες της Παραμυθιάς Προνιάτων (1879), η συνεισφορά τους στους Βαλκανικούς Πολέμους (1912-1913) υπό την ηγεσία του Κρητικού Μάρκου Δεληγιανάκη, αλλά και η αυτοθυσία που επέδειξαν κατά τη διάρκεια της εθνικής αντίστασης, μαρτυρούν την ανδρεία και την αποφασιστικότητά τους.
Η ιστορία της Σέλλιανης χάνεται στα βάθη των αιώνων και όπως ακούγεται από στόμα σε στόμα, το όνομά της προέρχεται από τους αρχαίους Σελλούς, δεδομένου ότι ο Σελλιέντες - ποταμός της αρχαιότητας (σημερινός κωκυτός) - δεν είναι πολύ μακριά της. Τη συναντάμε, ως Σελλιανήν, το 1361 μ.Χ. στο χρυσόβουλο υπόμνημα του βασιλιά και αυτοκράτορα των Ρωμαίων και Σέρβων, Συμεών του Παλαιολόγου. Με απόφαση, όμως, της Νομαρχίας Θεσπρωτίας το 1956, μετονομά­ζεται σε Αγία Μαύρα, με την αιτιολογία ότι η προαναφερθείσα ονομασία ήταν σλαβική.
Για το όνομα, κατά καιρούς, διατυπώθηκαν διάφορες απόψεις. Ο γερμανός συγγραφέας CEORC STADMULLER το 1934, με το σκεπτικό ότι πολλές σλαβικές λέξεις καταλήγουν σε «ιανην», υποστήριξε ότι και όλα τα ηπειρωτικά - και όχι μόνο – τοπωνύμια, που έχουν αυτή την κατάληξη, είναι σλα­βικά. Σύμφωνα λοιπόν, με σλαβικά λεξικά – όπως είπε – η λέξη Σέλλιανη, σημαίνει «χωρικοί», άρα Σέλλιανη είναι το χωριό των χωρικών. Θαρρείς και όλα τα χωριά της Ελλάδας δεν κατοικούνται από χωρικούς... Στη διαμόρφωση βέβαια της κατάληξης φαίνεται ότι συνέβαλε και η σλαβική γλώσσα. Αφού οι Σλάβοι στα πλαίσια της μακρόχρονης συμβίωσης προ­σάρμοζαν τις καταλήξεις των λέξεων στο δικό τους γλωσσικό αισθητήριο, όπως συμβαίνει και με τους γλωσσικούς δανεισμούς.
Νεώτεροι θεσπρωτοί συγγραφείς υπογραμμίζουν ότι «το όνομα Ελλάς προήλθεν ουχί από τους Σελλούς της Δωδώνης, αλλά από την θεσπρωτικήν πόλιν Σέλλα ή Έλλα, από την οποίαν λέγουν ότι έλαβε το όνομα το χωρίον Σέλλιανη και ωνομάσθη ο Κωκυτός ποτα­μός Σελλήεις». Η ρίζα Σελλ- ή Ελλ- είναι, κατά τον καθηγητή Λαζαρίδη, «προελληνική, πελασγική και γενικά σημαίνει τον βόρειο, ψηλότερο, ανώτερο και θείον». Ο κ. Λαζαρίδης πιστεύει πως η Σέλλιανη είναι απομεινάρι της προϊστορικής αυτής πόλης, γιατί δεν θα μπορούσε να χαθεί ολότελα στην περιοχή της Θεσπρωτίας ένα τέτοιο βασικό όνομα.
Επιπροσθέτως, ο δικηγόρος Ζήκος Ντίνος, αναφέρει χαρακτηριστικά: «Το συμπέρασμά μου είναι ότι «η Σέλλιανη οφείλει το όνομά της στο Σέλλωμά της. Ενισχύεται δε τούτο και από το γεγονός ότι υπάρχουν στον ηπει­ρωτικό - και τον ευρύτερο ελληνικό - χώρο κι άλλοι οικισμοί με ονομασίες ομόρριζες που όλοι, απ’ όσο γνωρίζω, ή είναι χτισμένοι κοντά σε ένα σέλλωμα - όπως οι Σελλιάδες της Άρτας - ή συνδέονται ιστορικά, άμεσα ή έμμεσα, με κάποιο Σέλλωμα».
 
Σημειωτέον, ότι η ονομασία του χωριού τεκμηριώνεται και από τον περίτεχνο και μεγάλης ιστορικής αξίας χειρόγραφο κώδικα (1674) του ιερέα Ευστράτιου, γιου Διάκου από τη Σέλλιανη, όπως αναφέρει και ο ίδιος στην Εισαγωγή του Κώδικα. Σαφώς, υπάρχουν κι άλλες μαρτυρίες για την παρουσία του χωριού, όπως είναι τα χαλάσματα κατοικιών και Εκκλησιών στις περιοχές Κοντάτες και Παπαγιάννη, καθώς και στις θέσεις Μπαράτσα και Τραπεζάκια. Ιδιαιτέρως δε για τις Κοντάτες, συνηγορούν οι μαρτυρίες των ιστορικών του Σουλίου, Π. Αραβαντινού, Ι. Λαμπρίδη, κ.ά.
Επίσης, σύμφωνα με αναφορές του Π. Αραβαντινού αλλά και του ιστορικού Π. Καρολίδη, στα ερειπωμένα σπίτια στις θέσεις Μπαράτσα και Τραπεζάκια, πρέπει να αναζητήσουμε το ξεκίνημα των νέων συγχωριανών. Οι τότε κάτοικοι σκορπίστηκαν σε ασφαλείς θέσεις της ελληνικής επικράτειας, όπως ήταν η περιοχή της Σπερχειάδας στη Φθιώτιδα – το σημερινό χωριό Μάρμαρα - στα σύνορα του ελεύθερου ελληνικού κράτους, αλλά και στη βόρεια Πελοπόννησο, όπου ίδρυσαν τα σημερινά «Σελλιανίτικα», που βρίσκονται στο Ρίο. Οι νέοι συγχωριανοί, Μαρμαριώτες ή Σελλιανίτες Σπερχειάδας, εκτός του ότι διατηρούν την παράδοση από τους προγόνους τους, φυλάσσουν κι ένα δισκοπότηρο, που αναγράφει ότι το έτος 1712 ήρθαν στο νέο χωριό της Φθιώτιδας, από τη Σέλλιανη στην Ήπειρο.

Σύμφωνα με την παράδοση, ο Κοσμάς ο Αιτωλός, γνωστός και ως Πατροκοσμάς, κατά τις περιοδείες του στην Ήπειρο, πέρασε κι από τη Σέλλιανη, γεγονός το οποίο πυροδότησε ανέκδοτες ιστορίες. Μία απ’ αυτές, ακούγεται ακόμη και σήμερα και λέγεται ότι παιδιά στη Σέλλιανη έκλεψαν τα παπούτσια του Αγίου Κοσμά, την ώρα που κοιμόταν στην ύπαιθρο. Βέβαια, οι νεώτεροι Σελλιανίτες και μάλιστα οι ειδικευμένοι σε αγιογραφικά θέματα, ερεύνησαν όλες τις εκδοχές και τις συγγραφές σχετικά με τον Άγιο, αλλά πουθενά δεν επιβεβαιώνεται η ιστορία αυτή. Έτσι λοιπόν, ενισχύεται η εκδοχή, που μεταφέρεται από στόμα σε στόμα από τους παλαιότερους Σελλιανίτες και έχει ως εξής: Είναι γνωστή σ’ ολόκληρη τη Θεσπρωτία η άρνηση των Σελλιανιτών να πληρώνουν φόρους στους εκάστοτε κατακτητές. Όταν όμως κατάλαβαν πως τα όρια ανοχής των Τούρκων άρχισαν να στενεύουν ασφυκτικά, προσπάθησαν να βρουν μία λύση για να τους ξεγελάσουν. Άρχισαν λοιπόν, να διαδίδουν σε όλους, για να φτάσει και στ’ αυτιά του Τούρκου κατακτητή, ότι έχουν κλέψει τα παπούτσια του Αγίου Κοσμά, όταν αυτός πέρασε από τη Σέλλιανη. Όταν μετά από καιρό, ο Τούρκος τους κάλεσε για να μάθει, γιατί δεν πληρώνουν φόρους, πήρε την απάντηση ότι είναι πάμφτωχοι, σε τέτοιο βαθμό, που αναγκάστηκαν να κλέψουν μέχρι και τα παπούτσια του προστάτη των χριστιανών, του Αγίου Κοσμά. Μάλιστα, για του λόγου το αληθές, ζήτησαν από τον Τούρκο να στείλει τους ανθρώπους του, να ρωτήσουν για το περιστατικό. Έτσι κι έγινε, και γι’ ακόμα μία φορά, οι Σελλιανίτες απέφυγαν την πληρωμή των φόρων.
Σύμφωνα με μία δεύτερη εκδοχή, ο Άγιος Κοσμάς έτυχε να περνάει από τη Σέλλιανη κατά τη διάρκεια μιας τοπικής γιορτής Οι ντόπιοι καθώς διασκέδαζαν, τον είδαν από μακριά, αλλά δεν έδωσαν τη δέουσα σημασία, καθώς τον πέρασαν για έναν συνηθισμένο καλόγερο. Ο ΠατροΚοσμάς, σαν είδε την αδιαφορία και την περιφρόνησή τους, είπε στη συνοδεία του: «Αφήστε τους αυτουνούς. Τα τραγούδια και οι χοροί θα τους μείνουν». Είναι αλήθεια, ότι οι Σελλιανίτες έχουν ένα ξεχωριστό χάρισμα στο τραγούδι. Ίσως να οφείλεται στην ευχή ή στην κατάρα του Πατρο-Κοσμά, κανείς δεν ξέρει... Πάντως κάθε διασκέδαση στη Σέλλιανη άρχιζε με το τραγούδι «καλώς ανταμωθήκαμαν»:
‘Καλώς ανταμωθήκαμαν, εμείς οι ντερτιλήδες
να κλάψομε τα ντέρτια μας και τα παράπονά μας.
Πάλι καλώς αντάμωσες, όσο ν’ ανταμωθούμε,
στον Αϊ-Λια, στον Πλάτανο, κοντά στην κρύα βρύση κ.λπ.’
Καλώς να ανταμωθούμε και πάλι στο έρημο χωριό, που μόνο η πηγή κοντά στην κεντρική πλατεία τρέχει ακόμη ελάχιστο νερό, να δώσουμε ζωή στα ερείπια, να πούμε ιστορίες με τους μοναδικούς κατοίκους δύο οικογενειών που παραμένουν στον τόπο καταγωγής τους, παρά τις όποιες αντιξοότητες. Να συνεχίσουμε την παράδοση στη Σέλλιανη Θεσπρωτίας και μετά να πάμε στην Κρυσταλλοπηγή, το χωριό που φιλοξενεί εδώ και χρόνια τους τότε κατατρεγμένους κατοίκους της Σέλλιανης και σήμερα τους απογόνους τους. Όλοι μαζί να ενώσουμε το παρελθόν με το παρόν, να γίνουμε η γέφυρα που θα παύσει τη σιωπή που έφερε ο χρόνος…

Rate this item
(1 Vote)
KorinthosTV

Το ειδησεογραφικό κανάλι της Κορινθίας - Στείλετε το δικό σας μήνυμα στο [email protected] - https://www.facebook.com/Korinthostv/ 

Website: korinthostv.gr

 Εφημερεύοντα Φαρμακεία στην Κόρινθο

 

Korinthostv Νέα

Λουτράκι: H απάντηση του Δημάρχου στον Κώστα Λογοθέτη (video)

Λουτράκι: H απάντηση του Δημάρχου σ...

18 November 2017

Μας είπατε μοιραίους και εγκληματίες, όχι εμάς, τους εργαζόμενους του Καζίνο, το Εργατικό Κέντρο και ολη...

Την Δευτέρα 20/11 η ΕΠΟ αποφασίζει για προπονητή

Την Δευτέρα 20/11 η ΕΠΟ αποφασίζει ...

18 November 2017

Στη συνεδρίαση της Εκτελεστικής Επιτροπής την προσεχή Δευτέρα 20 Νοεμβρίου όπως όλα δείχνουν η ΕΠΟ θα αποφασίσει σστη Θεσσαλονίκη το αν θα...