Πευκιάς Κ. Διμηνιού Κορινθίας 2.0: Από την αυθαιρεσία στο ευρωπαϊκό πρότυπο ανθεκτικής πόλης – Η Περιφέρεια Πελοποννήσου οδηγεί τη Μεσόγειο με το NBS4MED.
Η Περιφέρεια Πελοποννήσου ενισχύει στρατηγικά την κλιματική ανθεκτικότητα των μεσογειακών πόλεων μέσα από το έργο NBS4MED (Nature-Based Solutions for Climate-Resilient Mediterranean Cities), που χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Interreg NEXT MED 2021-2027.
Το έργο έχει συνολικό προϋπολογισμό περίπου 2,3 εκατ. ευρώ, συγχρηματοδοτείται σε ποσοστό έως 90% από την Ευρωπαϊκή Ένωση, και υλοποιείται σε χρονικό ορίζοντα 36 μηνών (2025–2028), με επικεφαλής εταίρο την Περιφέρεια Πελοποννήσου.
Στόχος του NBS4MED είναι η ανάπτυξη, πιλοτική εφαρμογή και θεσμική ενσωμάτωση Λύσεων Βασισμένων στη Φύση (Nature-Based Solutions – NBS) για την αντιμετώπιση κρίσιμων αστικών προκλήσεων, όπως οι θερμικές νησίδες, οι αιφνίδιες πλημμυρικές απορροές, η λειψυδρία, η υποβάθμιση δημόσιων χώρων και η απώλεια βιοποικιλότητας.
Το έργο φιλοδοξεί να μετατρέψει τις NBS λύσεις από θεωρητική έννοια σε λειτουργική αστική υποδομή, με μετρήσιμα περιβαλλοντικά, κοινωνικά και οικονομικά οφέλη. Η κοινοπραξία του έργου συγκροτείται από δημόσιους, ερευνητικούς και τεχνικούς φορείς έξι μεσογειακών χωρών και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τον Δήμο Σμύρνης (Τουρκία), το Water Research and Technologies Center (Τυνησία), το Πανεπιστήμιο του Κάλιαρι (Ιταλία), το Υπουργείο Υδάτινων Πόρων και Άρδευσης (Αίγυπτος), τη Γενική Διεύθυνση Υδάτων της Περιφέρειας Μούρθια (Ισπανία) και την ελληνική PROMEA – Hellenic Society for the Promotion of Research and Development Methodologies.
Κάθε εταίρος υλοποιεί πιλοτική δράση σε διαφορετικό αστικό περιβάλλον, ώστε να παραχθούν συγκρίσιμα δεδομένα και ένα κοινό μεσογειακό πλαίσιο πολιτικής. Κεντρικός πυλώνας του NBS4MED είναι η υλοποίηση πέντε πιλοτικών παρεμβάσεων σε Ισπανία, Τουρκία, Ελλάδα, Τυνησία και Αίγυπτο, με δείκτες απόδοσης όπως: η μείωση της θερμοκρασίας μικροκλίματος κατά 1,5–3°C, η αύξηση της κατακράτησης όμβριων υδάτων κατά 20–40%, η βελτίωση της φυτικής κάλυψης και της βιοποικιλότητας, και η παραγωγή δεδομένων για την ένταξη των λύσεων σε κανονιστικά και χρηματοδοτικά εργαλεία.
Στο πλαίσιο αυτό, η ελληνική πιλοτική δράση αποκτά ιδιαίτερη στρατηγική βαρύτητα για την Π.Ε. Κορινθίας, καθώς υλοποιείται σε συνεργασία με τον Δήμο Σικυωνίων και χωροθετείται στην περιοχή του Πευκιά Κάτω Διμηνιού, έναν χώρο υψηλής περιβαλλοντικής, κοινωνικής και ιστορικής αξίας.
Η ελληνική παρέμβαση σχεδιάζεται ως «ζωντανό εργαστήριο» για την αποκατάσταση και λειτουργική αναβάθμιση του δημόσιου χώρου μέσω φυτεύσεων ανθεκτικών στην ξηρασία, διαπερατών επιφανειών, φυσικών συστημάτων αποστράγγισης, έξυπνης διαχείρισης νερού και αισθητήρων μικροκλίματος, χωρίς αλλοιώσεις στα πεύκα.
Όποιος επισκέπτεται το όμορφο παραθαλάσσιο θέρετρο του Κάτω Διμηνιού γνωρίζει τον Πευκιά, το μοναδικό σημείο που θυμίζει πώς ήταν παλιά η περιοχή, με τα πυκνά πεύκα να αγκαλιάζουν τη βοτσαλωτή παραλία. Ο Πευκιάς είχε έκταση περίπου 12 στρεμμάτων, εκ των οποίων το τμήμα των 5.330 τ.μ. είχει παραχωρηθεί από το 1968 ως δημόσιο κτήμα στην τότε Κοινότητα Κάτω Διμηνιού, με ρητή απαγόρευση οικοπεδοποίησης, παραχώρησης σε τρίτους ή οποιασδήποτε άλλης χρήσης πλην αυτής του δασυλλίου.
Η ιστορία της περιοχής ακολούθησε τη γνωστή ελληνική διαδρομή: καταπάτηση, αδιαφορία, εγκατάλειψη και τελικά μια στρεβλή «αξιοποίηση» που μετέτρεψε ένα φυσικό δασύλλιο σε υποβαθμισμένο χώρο χαμηλής βλάστησης, πάρκινγκ και τραπεζοκαθισμάτων, συνολικής έκτασης 2.500 τ.μ.
Το NBS4MED έρχεται να ανατρέψει αυτή τη λογική και να επαναφέρει τον Πευκιά σε έναν σύγχρονο, οικολογικά τεκμηριωμένο δημόσιο χώρο, όπου η φύση λειτουργεί ως υποδομή ανθεκτικότητας και όχι ως διακοσμητικό στοιχείο. Σε δήλωσή του, ο Μάρκος Λέγγας, Περιφερειακός Σύμβουλος, Εντεταλμένος Σύμβουλος Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων και Επικεφαλής του έργου τόνισε ότι «το NBS4MED δεν είναι ένα ακόμη “πράσινο” έργο βιτρίνας.
Είναι μια σοβαρή επένδυση στη δημόσια ασφάλεια, στην υγεία και στην ποιότητα ζωής μέσα στις πόλεις μας. Ο Πευκιάς στο Κάτω Διμηνιό μπορεί να γίνει παράδειγμα μετάβασης από την αυθαιρεσία και την υποβάθμιση σε μια ώριμη, τεκμηριωμένη λύση βασισμένη στη φύση, με μετρήσιμα αποτελέσματα.
Σε συνεργασία με τον Δήμο Σικυωνίων, φιλοδοξούμε να δημιουργήσουμε ένα πρότυπο που θα μπορεί να αναπαραχθεί και σε άλλες περιοχές της Πελοποννήσου και της Μεσογείου». Ο Διευθύνων Σύμβουλος του Αναπτυξιακού Οργανισμού Πελοποννήσου Α.Ε., κ. Θεόδωρος Κουναδέας, υπογράμμισε ότι «ο Αναπτυξιακός Οργανισμός λειτουργεί ως ο ευρωπαϊκός βραχίονας της Περιφέρειας, μετατρέποντας τη στρατηγική σε ώριμα σχήματα υλοποίησης. Το NBS4MED συνδυάζει τεχνογνωσία, δεδομένα και πρακτικές λύσεις.
Το κρίσιμο ζητούμενο σήμερα είναι να δημιουργούμε υποδομές ανθεκτικότητας που οι δήμοι μπορούν να υιοθετήσουν, να λειτουργήσουν και να συντηρήσουν, με σαφή κριτήρια απόδοσης και κοινωνικό όφελος».
Ο Γενικός Διευθυντής του Αναπτυξιακού Οργανισμού, κ. Στάθης Ευθυμίου, δήλωσε ότι «η επιτυχία του έργου θα κριθεί από το πόσο χρήσιμα θα είναι τα εργαλεία που θα αφήσει πίσω του για τις τεχνικές υπηρεσίες των δήμων. Στόχος μας είναι το ελληνικό πιλοτικό στον Πευκιά να παράξει πρακτική γνώση, πρότυπες διαδικασίες και δεδομένα, ώστε τέτοιες παρεμβάσεις να μπορούν να επαναληφθούν γρήγορα και με ασφάλεια σε άλλες αστικές περιοχές».
Ο Αντιδήμαρχος Σικυωνίων, κ. Κωνσταντίνος Συριάνος, υπογράμμισε ότι «ο Δήμος Σικυωνίων στηρίζει έμπρακτα το έργο και τη συνεργασία με την Περιφέρεια, γιατί ο Πευκιάς μπορεί να μετατραπεί σε έναν σύγχρονο δημόσιο χώρο πρασίνου που θα υπηρετεί την καθημερινότητα των κατοίκων και την ανθεκτικότητα της περιοχής απέναντι στην κλιματική κρίση».
Στην εκδήλωση παρευρέθηκε επίσης ο κ. Άγγελος Παπαγγελόπουλος, Περιφερειακός Σύμβουλος Π.Ε. Κορινθίας και πρώην Δήμαρχος Σικυωνίων, ο οποίος στον χαιρετισμό του σημείωσε ότι «η αξιοποίηση του Πευκιά με όρους σεβασμού στο δημόσιο κτήμα και στο φυσικό περιβάλλον αποτελεί ιστορική ευκαιρία να διορθώσουμε λάθη του παρελθόντος και να επιστρέψουμε στους πολίτες έναν χώρο αντάξιο της ταυτότητας της περιοχής».
Ο Πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας Κάτω Διμηνιού, κ. Παναγιώτης Μανιώτης, δήλωσε ότι «για εμάς τους κατοίκους του Κάτω Διμηνιού, ο Πευκιάς δεν είναι απλώς ένα οικόπεδο, είναι μνήμη, ταυτότητα και ποιότητα ζωής. Η ένταξή του στο NBS4MED μας δίνει για πρώτη φορά την ελπίδα ότι ο χώρος θα προστατευτεί ουσιαστικά και θα αναβαθμιστεί με σεβασμό στη φύση και στις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας».
Η Περιφέρεια Πελοποννήσου, ως επικεφαλής εταίρος του NBS4MED, επιβεβαιώνει τον ρόλο της ως ενεργός διαμορφωτής μιας σύγχρονης ατζέντας προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, επενδύοντας σε διεθνείς συνεργασίες που δημιουργούν απτό αποτύπωμα στις τοπικές κοινωνίες και στηρίζουν τους δήμους με τεχνική επάρκεια, εργαλεία σχεδιασμού και τεκμηριωμένες πολιτικές επιλογές.
