του Χρήστου Ζαρρή, Αντιπροέδρου και υποψηφίου Προέδρου του Δικηγορικού Συλλόγου Κορίνθου
Υπερασπιστής δικαιωμάτων, φωνή του ευάλωτου, σύμμαχος του πολίτη
Σε μια εποχή αυξανόμενης ανασφάλειας, θεσμικής δυσπιστίας και κοινωνικής πολυπλοκότητας, ο ρόλος του δικηγόρου στη σύγχρονη Ελλάδα δεν είναι απλώς απαραίτητος — είναι θεμελιώδης. Μέσα στις αίθουσες των δικαστηρίων, πίσω από τους φακέλους και τα νομικά κείμενα, ο δικηγόρος παραμένει ένας ζωντανός θεσμός. Ένας κρίκος ανάμεσα στον άνθρωπο και τη Δικαιοσύνη, ανάμεσα στο άτομο και το Κράτος.
Στο πρόσωπο του δικηγόρου ο πολίτης αναζητά προστασία, κατανόηση και ελπίδα. Είτε πρόκειται για μια απόλυση, για μια ποινική κατηγορία, για την απώλεια της επιμέλειας ενός παιδιού σε μια δικαστική διαμάχη μεταξύ των γονέων, για ένα διοικητικό πρόστιμο, η παρουσία του δικηγόρου δεν είναι διακοσμητική. Είναι συχνά η τελευταία γραμμή άμυνας πριν από την αδικία.
Στον σύγχρονο κόσμο, όπου οι θεσμοί μοιάζουν μακρινοί, οι νόμοι δυσνόητοι και οι διαδικασίες απρόσωπες, ο δικηγόρος γίνεται μεταφραστής της δικαιοσύνης για τον απλό άνθρωπο. Όχι μόνο γνωρίζει το γράμμα του νόμου, αλλά αφουγκράζεται και το πνεύμα του: αναγνωρίζει την κοινωνική διάσταση των συγκρούσεων, τη μοναδικότητα της κάθε περίπτωσης, την εύθραυστη ισορροπία ανάμεσα στο δίκαιο και το ανθρώπινο.
Ο σύγχρονος δικηγόρος δεν είναι απλώς «τεχνικός του δικαίου». Είναι επαγγελματίας με κοινωνική συνείδηση, με αυξημένο αίσθημα ευθύνης, με καθημερινή επαφή με την πραγματικότητα της ζωής. Δεν εργάζεται μόνο για να «κερδίσει μια υπόθεση», αλλά για να αποδοθεί το δίκαιο, εκεί που απειλείται, εκεί που αγνοείται, εκεί που υπονομεύεται.
Στον χώρο του ποινικού δικαίου, ο δικηγόρος είναι υπερασπιστής της αθωότητας, στέκεται δίπλα στον άνθρωπο που αντιμετωπίζει την απώλεια της ελευθερίας του. Υπερασπίζεται τη θεμελιώδη αρχή του κράτους δικαίου: κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα σε δίκαιη δίκη, κάθε κατηγορούμενος είναι αθώος μέχρι αποδείξεως του εναντίου.
Η υπεράσπιση δεν σημαίνει αποδοχή της πράξης. Σημαίνει σεβασμό στον άνθρωπο, στον θεσμό της Δικαιοσύνης, στην ισορροπία μεταξύ εξουσίας και υπεράσπισης. Ο ποινικός δικηγόρος συχνά μάχεται μόνος απέναντι σε κύματα προκατάληψης, απέναντι στην εύκολη ηθικολογία, απέναντι σε μια κοινή γνώμη που διψά για τιμωρία, όχι για δίκαιο.
Στον χώρο του αστικού, του εργατικού και του διοικητικού δικαίου, ο δικηγόρος είναι προστάτης του καθημερινού ανθρώπου.
Στις αίθουσες των δικαστηρίων ξεδιπλώνεται η καθημερινή κοινωνική ιστορία. Ο εργαζόμενος που απολύθηκε γιατί διεκδίκησε, εκείνος που εργάστηκε ανασφάλιστος, η γυναίκα που παρενοχλήθηκε, ο υπάλληλος που δέχθηκε αυθαίρετες περικοπές, η διοίκηση που του καταλόγισε πρόστιμα και υπερβολικές εισφορές, που δεν τον επέλεξε σε κάποιο δημόσιο διαγωνισμό κλπ.
Ο δικηγόρος σε αυτά τα πεδία δεν ασκεί απλώς την νομική επιστήμη. Αναλαμβάνει ρόλο κοινωνικού προστάτη. Επαναφέρει το αίτημα για αξιοπρέπεια στον χώρο της εργασίας, όπου το ατομικό συχνά γίνεται συλλογικό και μια μικρή νίκη μπορεί να εμπνεύσει ολόκληρους κλάδους.
Η γυναίκα δικηγόρος είναι σύζυγος, μάνα. Πέρα από την οικογένεια και τα παιδιά της, είναι επαγγελματίας νομικός που παλεύει (συγχρόνως) καθημερινά για το δίκαιο και την αλήθεια.
Η παρουσία της γυναίκας δικηγόρου στην Ελλάδα του σήμερα δεν είναι απλώς αριθμητική. Είναι ποιοτική, ουσιαστική και αποκαλυπτική μιας κοινωνίας που ακόμα παλεύει με τα έμφυλα στερεότυπα. Η γυναίκα δικηγόρος συχνά πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να «σταθεί» — όχι μόνο απέναντι στον αντίδικο, αλλά και απέναντι σε προκαταλήψεις μέσα στο ίδιο το σύστημα. Βρίσκει χρόνο για όλα. Διαπρέπει σε όλα. Είναι εκεί, στην πρώτη γραμμή των σημαντικών υποθέσεων: σε υποθέσεις έμφυλης βίας, σε ζητήματα επιμέλειας, σε μάχες για ίσες ευκαιρίες. Με γνώση, με αντοχή, με πείσμα. Δεν ζητά επιείκεια ή προνόμιο. Ζητά να κρίνεται επί ίσοις όροις και το αποδεικνύει καθημερινά με το έργο της.
Ο Δικηγόρος είναι εδώ — και θα είναι πάντα.
Ο σύγχρονος δικηγόρος καλείται να σταθεί όρθιος και να υψώσει το επιστημονικό του ανάστημα σε ένα πεδίο μάχης με πολλαπλά μέτωπα που τον αποπροσανατολίζουν: να προασπίζει τα δικαιώματα των πολιτών μέσα από τις αντιφάσεις και τις δυσλειτουργίες της δημόσιας διοίκησης, να καταβάλλει εργώδη προσπάθεια ώστε να καταρτίζεται, επανειλημμένα και από την αρχή, λόγω του πληθωρισμού, αλλά και της προχειρότητας των νομοθετικών μεταβολών, και να διαμορφώνει τον προγραμματισμό του σε μορφή και ταχύτητα ανάλογη με τις ιλιγγιώδεις κοινωνικές και τεχνολογικές εξελίξεις.
Η δυναμική μορφή του δικηγόρου αλλάζει με τις εποχές. Οι τεχνολογίες, οι θεσμοί, οι νομοθεσίες εξελίσσονται. Όμως, η αποστολή παραμένει ίδια: να είναι κοντά στον άνθρωπο όταν το κράτος ή η κοινωνία τον συνθλίβει, όταν αυτός δεν έχει άλλη άμυνα, όταν το άδικο τον καταδιώκει.
Ο δικηγόρος δεν είναι ούτε απλός υπηρέτης του νόμου, ούτε «μάγος» του λόγου. Είναι κρίκος της κοινωνικής συνοχής, θεματοφύλακας των δικαιωμάτων, ανθρώπινη παρουσία εκεί που το σύστημα γίνεται απρόσωπο. Και όσο υπάρχουν άνθρωποι που υποφέρουν, διώκονται, αδικούνται, ο δικηγόρος θα είναι εκεί. Όχι για να τους σώσει, αλλά για να τους συνοδεύσει στην υπεράσπιση της αξιοπρέπειάς τους.
Συχνή είναι εξάλλου η φράση από τους απλούς πολίτες σε διάφορα προβλήματα, ιδιαίτερου νομικού και κοινωνικού ενδιαφέροντος: «και σεις οι δικηγόροι τι κάνετε;». Δείχνει το βάρος και την ευθύνη που έχει ο δικηγόρος απέναντι στην κοινωνία και τα προβλήματά της. Δεν είναι αμέτοχος, είναι συμμέτοχος στην κοινωνία. Νιώθει το βάρος της επιστήμης του, είναι πρόθυμος και θέλει να προσφέρει με όλες του τις δυνάμεις σε κάθε πρόβλημα. Δεν παρεμβαίνει απλώς, νιώθει (αισθάνεται) ότι πρέπει να παρεμβαίνει και να παίρνει θέση στα δημόσια πράγματα και στα κοινωνικά θέματα. Δεν είναι θεατής, δεν πρέπει να είναι θεατής των εξελίξεων και των προβλημάτων.
Δεν είναι μονάχα συλλειτουργός της Δικαιοσύνης, αλλά και συγκοινωνός των προκλήσεων της εποχής του.
