Προβληματισμό προκαλούν τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2025 για τις επιδόσεις των 15χρονων μαθητών στην Ελλάδα, καθώς ένα μεγάλο ποσοστό ολοκληρώνει την υποχρεωτική εκπαίδευση χωρίς να έχει κατακτήσει βασικές δεξιότητες στα Μαθηματικά, στην κατανόηση κειμένου και στις Φυσικές Επιστήμες. Την ίδια ώρα, η χώρα εμφανίζει ορισμένα σημάδια σύγκλισης με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, κυρίως στα Μαθηματικά.
Τα νέα στοιχεία της διεθνούς έρευνας PISA 2025 αποτυπώνουν τις σημαντικές προκλήσεις που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που παρουσιάστηκαν στις 8 Σεπτεμβρίου 2026, το 49,5% των μαθητών στην Ελλάδα δεν φτάνει στο βασικό επίπεδο λειτουργικού εγγραμματισμού στα Μαθηματικά.Αντίστοιχα, το ποσοστό φτάνει στο 43,8% στην Κατανόηση Κειμένου, ενώ στις Φυσικές Επιστήμες διαμορφώνεται στο 40,9%.Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι ένα σημαντικό μέρος των μαθητών φτάνει προς το τέλος της υποχρεωτικής εκπαίδευσης αντιμετωπίζοντας δυσκολίες σε δεξιότητες απαραίτητες για την καθημερινή ζωή: από την κατανόηση του νοήματος ενός απλού κειμένου μέχρι την πραγματοποίηση βασικών μαθηματικών συλλογισμών και την ερμηνεία απλών επιστημονικών φαινομένων.
Πτώση των επιδόσεων και στην Ελλάδα
Η εικόνα δεν αφορά μόνο τη χώρα μας. Η PISA 2025 καταγράφει ευρύτερη υποχώρηση των επιδόσεων των 15χρονων διεθνώς, ακόμη και σε κράτη που παραδοσιακά βρίσκονται ψηλά στις εκπαιδευτικές αξιολογήσεις.
Σε σύγκριση με τον προηγούμενο κύκλο, οι μαθητές στην Ελλάδα παρουσίασαν:
πτώση 6 μονάδων στα Μαθηματικά,
πτώση 7 μονάδων στις Φυσικές Επιστήμες,
πτώση 16 μονάδων στην Κατανόηση Κειμένου.
Η πτώση στα Μαθηματικά ήταν πάντως μικρότερη από εκείνη που καταγράφηκε στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που δημιουργεί μια τάση σχετικής σύγκλισης της Ελλάδας με τις υπόλοιπες χώρες.Σύμφωνα με την ανάλυση των αποτελεσμάτων, για πρώτη φορά έπειτα από περίπου μία δεκαετία φαίνεται να περιορίζεται η διαρκής διεύρυνση της απόστασης της Ελλάδας από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και της ΕΕ.Παρά την εξέλιξη αυτή, οι ελληνικές επιδόσεις εξακολουθούν να παραμένουν αισθητά χαμηλότερες.
Πώς τα πήγαν οι μαθητές στις ψηφιακές δεξιότητες
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η νέα κατηγορία της Επίλυσης Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα, η οποία αξιολογήθηκε για πρώτη φορά στην PISA 2025.Οι Έλληνες μαθητές συγκέντρωσαν κατά μέσο όρο 461 μονάδες, όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος του ΟΟΣΑ ήταν 500 μονάδες.
Με αυτή την επίδοση, η Ελλάδα βρέθηκε στην 47η θέση μεταξύ 91 χωρών.
Η συγκεκριμένη αξιολόγηση εξετάζει κατά πόσο ένας μαθητής μπορεί να αντιμετωπίζει προβλήματα και να βρίσκει λύσεις μέσα σε ένα σύγχρονο ψηφιακό περιβάλλον, μια δεξιότητα που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία τόσο στην εκπαίδευση όσο και στην αγορά εργασίας.
Μεγάλες διαφορές από σχολείο σε σχολείο
Τα αποτελέσματα αποκαλύπτουν επίσης σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των ελληνικών σχολείων.Περίπου 38 σχολεία του δείγματος, εκ των οποίων τα 32 ήταν δημόσια, κατάφεραν σε επιμέρους γνωστικά αντικείμενα να καταγράψουν επιδόσεις που κυμαίνονταν από κοντά έως και σημαντικά υψηλότερα από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.Πρόκειται περίπου για ένα στα έξι σχολεία που συμμετείχαν στο ελληνικό δείγμα.Η εικόνα αυτή δείχνει ότι παρά τις συνολικά χαμηλές επιδόσεις, υπάρχουν σχολικές μονάδες που πετυχαίνουν σαφώς καλύτερα αποτελέσματα, γεγονός που στρέφει τη συζήτηση όχι μόνο στους διαθέσιμους πόρους αλλά και στον τρόπο αξιοποίησής τους.
Τι λένε οι μαθητές για το ελληνικό σχολείο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι απαντήσεις των ίδιων των μαθητών για την καθημερινότητά τους μέσα στο σχολείο.Σε σχέση με τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ, οι Έλληνες μαθητές αναφέρουν χαμηλότερη υποστήριξη από τους εκπαιδευτικούς, μικρότερη χρήση διδακτικών πρακτικών που ενθαρρύνουν την ενεργή σκέψη, καθώς και περιορισμένη αξιοποίηση ψηφιακών τεχνολογιών και εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης στη μαθησιακή διαδικασία.Παράλληλα, εμφανίζουν χαμηλότερες επιδόσεις σε χαρακτηριστικά που συνδέονται με τη μάθηση, όπως η περιέργεια, η επιμονή, η αυτορρύθμιση και η ικανότητα προσαρμογής του τρόπου σκέψης.Από την άλλη πλευρά, οι Έλληνες μαθητές φαίνεται να πιστεύουν περισσότερο ότι οι δεξιότητες και οι ικανότητές τους μπορούν να βελτιωθούν μέσω προσπάθειας και μάθησης, ενώ εμφανίζουν καλύτερη στοχοθεσία και προγραμματισμό της προσπάθειάς τους.Τι δείχνουν τα στοιχεία για την απαγόρευση των κινητώνΜια ακόμη ενδιαφέρουσα διαπίστωση αφορά τη χρήση κινητών τηλεφώνων μέσα στα σχολεία.Σε σύγκριση με το 2022, αυξήθηκε σημαντικά το ποσοστό των μαθητών που δηλώνουν ότι δεν χρησιμοποιούν καθόλου ή χρησιμοποιούν ελάχιστα το κινητό τους κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στο σχολείο.Το Υπουργείο Παιδείας συνδέει την εξέλιξη αυτή με την εφαρμογή των περιορισμών στη χρήση κινητών συσκευών στις σχολικές μονάδες.Παράλληλα, οι μαθητές δηλώνουν βελτιωμένο αίσθημα ασφάλειας και μεγαλύτερη αίσθηση ότι ανήκουν στη σχολική κοινότητα σε σύγκριση με την προηγούμενη έρευνα.Ελλείψεις προσωπικού παρά τους διορισμούςΠαρά τους διορισμούς εκπαιδευτικών των τελευταίων ετών, οι διευθυντές σχολείων εξακολουθούν να αναφέρουν εντονότερες ελλείψεις προσωπικού από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.Το πρόβλημα εμφανίζεται περισσότερο σε σχολεία της περιφέρειας και σε μονάδες που εξυπηρετούν κοινωνικά ευάλωτους πληθυσμούς.Ωστόσο, καθώς στην Ελλάδα η αναλογία μαθητών ανά εκπαιδευτικό και το μέσο μέγεθος των σχολικών τμημάτων είναι χαμηλότερα από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, η έρευνα υποδεικνύει ότι το ζήτημα αφορά περισσότερο την κατανομή και την αποτελεσματική αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού παρά τον συνολικό αριθμό εκπαιδευτικών.6.858 Έλληνες μαθητές στην έρευναΣτην PISA 2025 συμμετείχαν διεθνώς περίπου 765.000 μαθητές από 91 χώρες, εκπροσωπώντας περίπου 33 εκατομμύρια μαθητές.Από την Ελλάδα πήραν μέρος 6.858 μαθητές από 229 σχολεία, καλύπτοντας περίπου το 95% του πληθυσμού-στόχου των 101.850 μαθητών.Οι μαθητές εξετάστηκαν στις Φυσικές Επιστήμες, στα Μαθηματικά, στην Κατανόηση Κειμένου και στην Επίλυση Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα.Η Ελλάδα συμμετείχε επίσης μαζί με ακόμη 21 χώρες στην αξιολόγηση των γνώσεων Αγγλικών. Τα αποτελέσματα αυτού του σκέλους αναμένεται να ανακοινωθούν τον Μάιο του 2027.Το μεγάλο στοίχημα για το ελληνικό σχολείο
Η συνολική εικόνα της PISA 2025 είναι διπλή.
Από τη μία πλευρά, σχεδόν οι μισοί Έλληνες μαθητές εμφανίζουν σοβαρά κενά σε βασικές δεξιότητες, ενώ η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.Από την άλλη, η απόσταση φαίνεται να παύει να διευρύνεται, ιδιαίτερα στα Μαθηματικά, ενώ καταγράφεται πρόοδος στις ψηφιακές υποδομές των σχολείων και στο αίσθημα ασφάλειας των μαθητών.
Το βασικό ζητούμενο πλέον είναι οι διαθέσιμοι πόροι να μεταφραστούν σε καλύτερη ποιότητα διδασκαλίας, μεγαλύτερη συμμετοχή των μαθητών στη μαθησιακή διαδικασία και ουσιαστική βελτίωση των βασικών δεξιοτήτων τους.
Η επόμενη PISA, το 2029, θα δείξει εάν οι πρώτες ενδείξεις σταθεροποίησης μπορούν να εξελιχθούν σε πραγματική βελτίωση των επιδόσεων του ελληνικού σχολείου
Τα νέα στοιχεία της διεθνούς έρευνας PISA 2025 αποτυπώνουν τις σημαντικές προκλήσεις που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που παρουσιάστηκαν στις 8 Σεπτεμβρίου 2026, το 49,5% των μαθητών στην Ελλάδα δεν φτάνει στο βασικό επίπεδο λειτουργικού εγγραμματισμού στα Μαθηματικά.Αντίστοιχα, το ποσοστό φτάνει στο 43,8% στην Κατανόηση Κειμένου, ενώ στις Φυσικές Επιστήμες διαμορφώνεται στο 40,9%.Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι ένα σημαντικό μέρος των μαθητών φτάνει προς το τέλος της υποχρεωτικής εκπαίδευσης αντιμετωπίζοντας δυσκολίες σε δεξιότητες απαραίτητες για την καθημερινή ζωή: από την κατανόηση του νοήματος ενός απλού κειμένου μέχρι την πραγματοποίηση βασικών μαθηματικών συλλογισμών και την ερμηνεία απλών επιστημονικών φαινομένων.
Πτώση των επιδόσεων και στην Ελλάδα
Η εικόνα δεν αφορά μόνο τη χώρα μας. Η PISA 2025 καταγράφει ευρύτερη υποχώρηση των επιδόσεων των 15χρονων διεθνώς, ακόμη και σε κράτη που παραδοσιακά βρίσκονται ψηλά στις εκπαιδευτικές αξιολογήσεις.
Σε σύγκριση με τον προηγούμενο κύκλο, οι μαθητές στην Ελλάδα παρουσίασαν:
πτώση 6 μονάδων στα Μαθηματικά,
πτώση 7 μονάδων στις Φυσικές Επιστήμες,
πτώση 16 μονάδων στην Κατανόηση Κειμένου.
Η πτώση στα Μαθηματικά ήταν πάντως μικρότερη από εκείνη που καταγράφηκε στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που δημιουργεί μια τάση σχετικής σύγκλισης της Ελλάδας με τις υπόλοιπες χώρες.Σύμφωνα με την ανάλυση των αποτελεσμάτων, για πρώτη φορά έπειτα από περίπου μία δεκαετία φαίνεται να περιορίζεται η διαρκής διεύρυνση της απόστασης της Ελλάδας από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και της ΕΕ.Παρά την εξέλιξη αυτή, οι ελληνικές επιδόσεις εξακολουθούν να παραμένουν αισθητά χαμηλότερες.
Πώς τα πήγαν οι μαθητές στις ψηφιακές δεξιότητες
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η νέα κατηγορία της Επίλυσης Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα, η οποία αξιολογήθηκε για πρώτη φορά στην PISA 2025.Οι Έλληνες μαθητές συγκέντρωσαν κατά μέσο όρο 461 μονάδες, όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος του ΟΟΣΑ ήταν 500 μονάδες.
Με αυτή την επίδοση, η Ελλάδα βρέθηκε στην 47η θέση μεταξύ 91 χωρών.
Η συγκεκριμένη αξιολόγηση εξετάζει κατά πόσο ένας μαθητής μπορεί να αντιμετωπίζει προβλήματα και να βρίσκει λύσεις μέσα σε ένα σύγχρονο ψηφιακό περιβάλλον, μια δεξιότητα που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία τόσο στην εκπαίδευση όσο και στην αγορά εργασίας.
Μεγάλες διαφορές από σχολείο σε σχολείο
Τα αποτελέσματα αποκαλύπτουν επίσης σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των ελληνικών σχολείων.Περίπου 38 σχολεία του δείγματος, εκ των οποίων τα 32 ήταν δημόσια, κατάφεραν σε επιμέρους γνωστικά αντικείμενα να καταγράψουν επιδόσεις που κυμαίνονταν από κοντά έως και σημαντικά υψηλότερα από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.Πρόκειται περίπου για ένα στα έξι σχολεία που συμμετείχαν στο ελληνικό δείγμα.Η εικόνα αυτή δείχνει ότι παρά τις συνολικά χαμηλές επιδόσεις, υπάρχουν σχολικές μονάδες που πετυχαίνουν σαφώς καλύτερα αποτελέσματα, γεγονός που στρέφει τη συζήτηση όχι μόνο στους διαθέσιμους πόρους αλλά και στον τρόπο αξιοποίησής τους.
Τι λένε οι μαθητές για το ελληνικό σχολείο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι απαντήσεις των ίδιων των μαθητών για την καθημερινότητά τους μέσα στο σχολείο.Σε σχέση με τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ, οι Έλληνες μαθητές αναφέρουν χαμηλότερη υποστήριξη από τους εκπαιδευτικούς, μικρότερη χρήση διδακτικών πρακτικών που ενθαρρύνουν την ενεργή σκέψη, καθώς και περιορισμένη αξιοποίηση ψηφιακών τεχνολογιών και εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης στη μαθησιακή διαδικασία.Παράλληλα, εμφανίζουν χαμηλότερες επιδόσεις σε χαρακτηριστικά που συνδέονται με τη μάθηση, όπως η περιέργεια, η επιμονή, η αυτορρύθμιση και η ικανότητα προσαρμογής του τρόπου σκέψης.Από την άλλη πλευρά, οι Έλληνες μαθητές φαίνεται να πιστεύουν περισσότερο ότι οι δεξιότητες και οι ικανότητές τους μπορούν να βελτιωθούν μέσω προσπάθειας και μάθησης, ενώ εμφανίζουν καλύτερη στοχοθεσία και προγραμματισμό της προσπάθειάς τους.Τι δείχνουν τα στοιχεία για την απαγόρευση των κινητώνΜια ακόμη ενδιαφέρουσα διαπίστωση αφορά τη χρήση κινητών τηλεφώνων μέσα στα σχολεία.Σε σύγκριση με το 2022, αυξήθηκε σημαντικά το ποσοστό των μαθητών που δηλώνουν ότι δεν χρησιμοποιούν καθόλου ή χρησιμοποιούν ελάχιστα το κινητό τους κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στο σχολείο.Το Υπουργείο Παιδείας συνδέει την εξέλιξη αυτή με την εφαρμογή των περιορισμών στη χρήση κινητών συσκευών στις σχολικές μονάδες.Παράλληλα, οι μαθητές δηλώνουν βελτιωμένο αίσθημα ασφάλειας και μεγαλύτερη αίσθηση ότι ανήκουν στη σχολική κοινότητα σε σύγκριση με την προηγούμενη έρευνα.Ελλείψεις προσωπικού παρά τους διορισμούςΠαρά τους διορισμούς εκπαιδευτικών των τελευταίων ετών, οι διευθυντές σχολείων εξακολουθούν να αναφέρουν εντονότερες ελλείψεις προσωπικού από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.Το πρόβλημα εμφανίζεται περισσότερο σε σχολεία της περιφέρειας και σε μονάδες που εξυπηρετούν κοινωνικά ευάλωτους πληθυσμούς.Ωστόσο, καθώς στην Ελλάδα η αναλογία μαθητών ανά εκπαιδευτικό και το μέσο μέγεθος των σχολικών τμημάτων είναι χαμηλότερα από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, η έρευνα υποδεικνύει ότι το ζήτημα αφορά περισσότερο την κατανομή και την αποτελεσματική αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού παρά τον συνολικό αριθμό εκπαιδευτικών.6.858 Έλληνες μαθητές στην έρευναΣτην PISA 2025 συμμετείχαν διεθνώς περίπου 765.000 μαθητές από 91 χώρες, εκπροσωπώντας περίπου 33 εκατομμύρια μαθητές.Από την Ελλάδα πήραν μέρος 6.858 μαθητές από 229 σχολεία, καλύπτοντας περίπου το 95% του πληθυσμού-στόχου των 101.850 μαθητών.Οι μαθητές εξετάστηκαν στις Φυσικές Επιστήμες, στα Μαθηματικά, στην Κατανόηση Κειμένου και στην Επίλυση Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα.Η Ελλάδα συμμετείχε επίσης μαζί με ακόμη 21 χώρες στην αξιολόγηση των γνώσεων Αγγλικών. Τα αποτελέσματα αυτού του σκέλους αναμένεται να ανακοινωθούν τον Μάιο του 2027.Το μεγάλο στοίχημα για το ελληνικό σχολείο
Η συνολική εικόνα της PISA 2025 είναι διπλή.
Από τη μία πλευρά, σχεδόν οι μισοί Έλληνες μαθητές εμφανίζουν σοβαρά κενά σε βασικές δεξιότητες, ενώ η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.Από την άλλη, η απόσταση φαίνεται να παύει να διευρύνεται, ιδιαίτερα στα Μαθηματικά, ενώ καταγράφεται πρόοδος στις ψηφιακές υποδομές των σχολείων και στο αίσθημα ασφάλειας των μαθητών.
Το βασικό ζητούμενο πλέον είναι οι διαθέσιμοι πόροι να μεταφραστούν σε καλύτερη ποιότητα διδασκαλίας, μεγαλύτερη συμμετοχή των μαθητών στη μαθησιακή διαδικασία και ουσιαστική βελτίωση των βασικών δεξιοτήτων τους.
Η επόμενη PISA, το 2029, θα δείξει εάν οι πρώτες ενδείξεις σταθεροποίησης μπορούν να εξελιχθούν σε πραγματική βελτίωση των επιδόσεων του ελληνικού σχολείου
